Hướng dẫn Kết nối SSH qua USB (USB Gadget Mode) cho Raspberry Pi

1. Giới thiệu về Raspberry Pi USB Gadget Mode

USB Gadget Mode là tính năng cho phép biến Raspberry Pi thành thiết bị mạng qua USB, tương tự như USB tethering trên điện thoại. Khi kết nối Raspberry Pi với máy tính thông qua cáp USB/USB-C, Pi sẽ xuất hiện như Ethernet adapter và bạn có thể SSH trực tiếp mà không cần Wi-Fi hay Ethernet. Có thể chia sẻ mạng của máy tính cho Pi nếu bật Internet Connection Sharing (ICS). Tính năng này được tích hợp sẵn trong Raspberry Pi OS kể từ phiên bản Trixie (20.10.2025) và có thể bật trực tiếp qua Raspberry Pi Imager hoặc cấu hình bằng tay (phức tạp hơn).

Trong bài viết này, Cytron Việt Nam sẽ hướng dẫn bạn cách bật USB Gadget Mode trên phần mềm Raspberry Pi Imager để có thể kết nối SSH tới Raspberry Pi 5 thông qua cáp USB-C.

2. Chuẩn bị phần cứng & phần mềm

2.1. Phần cứng

Bạn cần:

• Raspberry Pi hỗ trợ USB OTG / USB Device mode: Zero W/Zero 2 W, Raspberry Pi 3 Model A+, Raspberry Pi 4, Raspberry Pi 5, Raspberry Pi 500, CM5.
• Dây cáp USB phù hợp port OTG:
  • Zero 2 W → cổng micro-USB USB (không phải PWR IN)
  • Pi 4/5/500/500+ → cổng USB-C chính trên board
  • Xin lưu ý: Bạn cần loại cáp chất lượng cao có thể truyền dữ liệu. Một số cáp USB-C/USB micro B chỉ có tính năng sạc pin sẽ không phù hợp.
• Máy tính Windows/macOS/Linux để cài Imager và SSH.

2.2. Phần mềm

• Raspberry Pi Imager 2.0 trở lên (phiên bản mới nhất).
• Hệ điều hành Raspberry Pi OS Trixie (phiên bản 20.10.2025 hoặc mới hơn).
• Tuy nhiên, để hiển thị tùy chọn Enable USB Gadget Mode trong Raspberry Pi Imager, bạn cần chạy Imager với một manifest đặc biệt có mở rộng capabilities. Nếu không thực hiện bước này, bạn sẽ không thấy tùy chọn USB Gadget trong phần cấu hình.

3. Bước quan trọng: Tạo Manifest hỗ trợ USB Gadget

3.1 Bước 1 — Tải file create_local_json.py

Tải file create_local_json.py và lưu vào máy tính của bạn. Trong bài viết này, chúng ta sẽ lưu nó vào thư mục usb-gadget trên ổ D.

3.2 Bước 2 — Chạy script để tạo manifest

Mở Terminal (macOS/Linux) hoặc nhấn giữ phím Shift -> Chuột phải -> New Powershell Window Here để mở cửa sổ dòng lệnh và chạy lệnh:

python3 create_local_json.py --online --capabilities usb_otg --device-capabilities usb_otg

Sau khi chạy thành công, hệ thống sẽ tạo file:

os_list_local.rpi-imager-manifest

Đây chính là manifest mở rộng, bổ sung thêm phần capabilities cho Raspberry Pi Imager.

3.3 Bước 3 — Chạy file manifest để mở Raspberry Pi Imager

Nhấp đúp vào file:

os_list_local.rpi-imager-manifest

Hệ thống sẽ mở Raspberry Pi Imager với manifest mới được nạp.

👉 Lúc này Imager đang chạy ở chế độ mở rộng, và tùy chọn USB Gadget mới xuất hiện.

Bạn hãy chọn thiết bị tương ứng (ví dụ: Raspberry Pi 5), phiên bản hệ điều hành (Raspberry Pi OS Trixie), thiết bị lưu trữ (thẻ nhớ microSD), khai báo hostname, múi giờ & kiểu bàn phím, username & mật khẩu, thông tin kết nối WiFi, bật SSH, v.v theo nhu cầu.

Và đây là bước quan trọng: Nếu muốn vừa cấp nguồn vừa kết nối SSH qua USB sử dụng cổng USB-C/micro-B, bạn cần bật USB Gadget Mode

Ứng dụng xuất hiện hộp thoại nhắc nhở về các rủi ro và thay đổi khi sử dụng tính năng này. Bấm I UNDERSTAND, CONTINUE để tiếp tục

Và trước khi nhấn nút Write để viết hệ điều hành lên thẻ nhớ, bạn hãy kiểm tra lại những tùy chỉnh cho hệ thống. Khi đã sẵn sàng, hãy nhấn Write để bắt đầu.

Sau khoảng 10 – 20 phút tùy theo tốc độ mạng và thẻ nhớ, ứng dụng sẽ xuất hiện thông báo viết file thành công.

4. Kết nối & Khởi động Raspberry Pi ở chế độ USB Gadget

Bây giờ, bạn hãy lắp thẻ nhớ microSD lên Raspberry Pi. Sau đó dùng cáp USB Type C / USB micro-B (loại có thể truyền dữ liệu) để kết nối Raspberry Pi tới máy tính hoặc laptop.

Đây là cách kết nối Raspberry Pi 5 tới Laptop qua cổng USB-C.

Và đây là cách bạn kết nối Raspberry Pi Zero 2 W tới máy tính (lưu ý cắm vào cổng micro-B thứ hai – vừa truyền dữ liệu vừa cấp nguồn)

Sau đó, hãy tải và cài đặt driver cho máy tính với file rpi-usb-gadget-driver-setup.exe

Cài xong, bạn sẽ thấy một thiết bị Raspberry Pi Remote RNDIS xuất hiện trong Network Adapter. Lúc này, bạn có thể kết nối SSH tới Raspberry Pi thông qua hostname đã khai báo ban đầu, hoặc IP mặc định 10.12.194.1

Cytron Việt Nam đã thử nghiệm tốc độ truyền tải file giữa Raspberry Pi 5 và máy tính thông qua giao thức này. Tốc độ vào khoảng 195 Mbps, không quá nhanh những cũng tạm ổn.

Chúc bạn thành công!